Yem maliyeti nasıl düşürülür? Ucuz torba almakla değil. Uygun maliyetli hayvan besleme, hayvanın ihtiyacını karşılayan rasyonu litre süt veya kilo artış başına en ucuza getirmektir. Yem, süt ve besi işletmesinde giderin büyük kısmını yer; birçok yerde yüzde altmışı geçer. Asıl soru “torba kaç lira?” değil, “bu yem litre süte ne kadara oturuyor?” sorusudur.
Süt sığırı, besi, buzağı, koyun aynı faturayı yemez. Aynı programı her ahıra yapıştırmak, bir grupta israf, diğerinde açık bırakır. Maliyet burada rasyonla konuşur. Rasyonun ne olduğu ayrı yazıda duruyor; bu yazı faturanın nasıl şiştiğini ve nereden indiğini anlatır.
Yem fiyatı oynayınca kârlılık ilk oradan sarsılır. Çareyi “daha ucuz hammadde”de aramak kolaydır. Düşük enerjili ucuz yem, ihtiyacı karşılamak için daha çok dökülür. Kilo ucuzdur, gün pahalıdır. Ekonomik besleme, yemden alınan faydayı ölçer: enerji, protein, lif, kayıp, tüketim.
Bu yüzden liste şöyledir: hayvanın günlük ihtiyacı, yemin gerçek değeri, kaba yem kalitesi, yemlik artığı, fiyat, verim, kuru madde, su. Kilogram fiyatı tek başına karar vermez.
Daha az yem vermekle değil, yanlış yemi kesmekle. İhtiyacından fazla protein veya enerji, verimi sihir gibi artırmaz; hem dengeyi bozar hem faturayı şişirir. Fazla dökülen kesif, yemlikte kalan silaj, küflenen yonca aynı kapıya çıkar.
Doğru cümle şudur: doğru yemi, doğru miktarda vermek.
Hammaddenin kilosuna bakıp “bu ucuz” demek yanıltır. Besin değeri düşükse hayvan daha çok yer. Hesap, kullanılan kilo çarpı fiyat artı o karışımın verdiği enerji ve proteindir. Eldeki silaj ve yonca iyiyse dışarıdan alınan kesif çoğu zaman geriler. Kötü kaba yem, kesifi şişirir; ucuz gibi duran ay, pahalı kapanır.
Yonca, silaj, kuru ot doğruysa rumen yürür, kesif kontrolde kalır. Kalitesiz kaba yem hem sütü hem maliyeti vurur. Hasat, nem, küf ve depo kaybı aynı isimli iki yemi ayırır. Kaliteli kaba yem; lif, tüketim ve kesif planını düzeltir. Bu yüzden “kaba yem ucuz dolgudur” cümlesi işletmeyi pahalıya bağlar.
İki kamyon silaj aynı tarladan gelmez. Analiz yoksa rasyon tahmindir, maliyet de öyle. Yemin gerçek değeri bilinmeden yapılan ucuzluk, analizden sonra çoğu zaman pahalı çıkar. Analiz, hayvan ihtiyacı ve hesap; ekonomik rasyonun üç ayağıdır.
Doğru rasyon kâğıtta kalsın, yemlik taşsın, depo ıslansın, karışım kötü dağılsın — kayıp faturaya yazılır. Günlük birkaç kürek artığı ay sonunda torbaya döner. Yemlik düzeni, nem, bozulma, dağıtım ve tüketim takibi maliyet işinin görünmeyen kısmıdır.
Fazla yem her zaman fazla süt veya et demek değildir. İhtiyacın üstü çoğu zaman yağ, asidoz veya yemlik artığıdır. Yaş, kilo, süt, besi dönemi ve günlük tüketim yazılmadan “biraz daha dök” demek, maliyeti bilerek artırmaktır.
Sütte fatura litre ile konuşur. Yüksek verimli hayvana sınırsız kesif, her zaman en ucuz yol değildir. Kaliteli kaba yem, enerji-protein dengesi, mineral ve su birlikte bakılmazsa kesif şişer, yağ düşer, kâr iner. Su yoksa yem de yürümez; ekonomik planı sadece torbaya indirmek eksiktir.
Hedef günlük artıştır. Dönem değişince rasyon da değişir. Baştaki karışımı sonda da dökmek ya yağı artırır ya günü uzatır; ikisi de maliyeti büyütür. Canlı ağırlık, yaş, dönem, kaba yem ve hammadde fiyatı birlikte bakılır.
Proteini bol, enerjisi açık rasyon da, enerji dolu proteini açık rasyon da yemi yakar. Hayvan ihtiyacını çeviremez. Amaç fazla besin yığmak değil, gerekeni dengede vermektir. Denge bozulunca hem verim hem fatura aynı hafta bozulur.
Gereksiz premiks maliyeti yükseltir. Eksik premiks üreme ve tırnağı vurur, o da ayrı faturadır. Önce rasyonun ne verdiğine bakılır, açık kapatılır. Göz kararı “bir kova daha” hem dengesizlik hem masraftır.
Sadece ucuz fiyata bakmak. Analizi atlamak. Kaba yemi küçümsemek. İhtiyacın üstünü dökmek. İsrafı izlememek. Bütün gruplara aynı rasyonu vermek. Yemi bir günde değiştirmek. Depoyu savsaklamak. Suyu unutmak. Aylık rasyon maliyetini hiç hesaplamamak.
Uygun maliyetli hayvan besleme nedir?
İhtiyacı karşılayan rasyonu, litre veya kilo başına en verimli maliyete getirmektir. Ucuz torba seçmek değildir.
Yem maliyeti nasıl düşer?
Analiz, kaliteli kaba yem, doğru rasyon, az israf, grubun gerçek ihtiyacı. Torba indirimi tek başına yetmez.
En ucuz yem en ekonomik yem midir?
Değildir. Kilo fiyatı yanında enerji, protein ve kayıp da bakılır.
Rasyon maliyeti nasıl hesaplanır?
Kullanılan yemlerin miktarı ve fiyatı toplanır; çıkan rakam, o karışımın verdiği besin ve elde edilen süt veya artış ile okunur.
Kaba yem maliyeti nasıl tutulur?
Doğru zamanda almak, doğru depolamak, kaybı kesmek. Kalitesiz kaba yem, kesifi şişirerek daha pahalıya gelir.
Ekonomik besleme sütü keser mi?
İhtiyaca oturan rasyon süte zemin olur. Sütü kesen şey çoğu zaman açık veya dengesiz ucuzluktur, hesaplı rasyon değil.
Ucuz yem, kilo fiyatıyla ölçülmez. Hayvana verdiği besin ve işletmeye kalan fatura ile ölçülür. Holistik Çiftlik
Sorularınız için aşağıdaki formu doldurun, en kısa sürede sizinle iletişime geçeceğiz.